Phân biệt Possessivartikel và Possessivpronomen từ hai câu quen thuộc

Trong các tài liệu học tiếng Đức, nhóm từ diễn đạt sở hữu đôi khi được gọi chung là “đại từ sở hữu”. Tuy nhiên, xét về chức năng ngữ pháp, cần phân biệt từ hạn định sở hữu Possessivartikel và đại từ sở hữu Possessivpronomen.

Hãy quan sát:

Das ist mein Buch.
Đây là quyển sách của tôi.

Ist das dein Buch? – Ja, das ist meins.
Đây có phải sách của bạn không? – Đúng, đó là sách của tôi.

Ở câu đầu, mein đứng trước danh từ Buch và cho biết quyển sách thuộc về ai. Đây là Possessivartikel.

Trong câu trả lời, meins thay thế cho cả cụm mein Buch. Danh từ không được nhắc lại vì người nghe đã biết hai người đang nói đến quyển sách. Đây là Possessivpronomen.

Điểm phân biệt đầu tiên là có hay không có danh từ đi kèm. Tuy nhiên, để chọn đúng đuôi, bạn còn cần xác định giống, số và cách của danh từ đang được nhắc đến.

Bảng từ sở hữu trong tiếng Đức theo từng ngôi

Trước khi chia đuôi, cần chọn gốc từ sở hữu dựa trên người sở hữu.

Chẳng hạn, nếu chiếc túi thuộc về Anna, ta dùng gốc ihr- vì Anna được thay bằng đại từ sie.

Das ist ihre Tasche.
Đây là túi của cô ấy.

Nếu chiếc túi thuộc về Paul, ta dùng gốc sein-.

Das ist seine Tasche.
Đây là túi của anh ấy.

Gốc từ thay đổi theo người sở hữu, còn đuôi thay đổi theo danh từ được sở hữu và cách mà cấu trúc yêu cầu. Đây là hai bước cần tách rõ khi đặt câu.

Vì sao cùng là của tôi nhưng có mein meine và meinen

Trong tiếng Đức, biết người sở hữu là “tôi” mới giúp bạn chọn được gốc mein-. Dạng hoàn chỉnh còn phụ thuộc vào danh từ đi sau.

Das ist mein Vater.
Đây là bố tôi.

Das ist meine Mutter.
Đây là mẹ tôi.

Das ist mein Kind.
Đây là con tôi.

Das sind meine Freunde.
Đây là những người bạn của tôi.

Ở Nominativ, Vater là giống đực và Kind là giống trung nên dùng mein. Mutter là giống cái và Freunde là số nhiều nên dùng meine.

Khi chức năng trong câu thay đổi, đuôi cũng có thể thay đổi:

Ich besuche meinen Vater.
Tôi đến thăm bố tôi.

Động từ besuchen yêu cầu Akkusativ. Vì Vater là danh từ giống đực, mein Vater chuyển thành meinen Vater.

Như vậy, mein không phải một dạng cố định có thể đặt trước mọi danh từ.

Bảng chia Possessivartikel theo 4 cách

Possessivartikel biến đổi theo giống, số và cách của danh từ đi kèm. Bảng dưới đây sử dụng mein- làm mẫu.

Các gốc dein-, sein-, ihr-, unser- và Ihr- sử dụng hệ thống đuôi tương ứng.

Với euer-, chữ e ở phần -er thường được lược khi thêm đuôi. Những dạng thường gặp là eure, euren, eurem, eurer và eures.

Ist das euer Lehrer?
Đây có phải thầy giáo của các bạn không?

Ich kenne eure Lehrerin.
Tôi quen cô giáo của các bạn.

Nominativ khi cụm danh từ làm chủ ngữ

Mein Bruder lernt Deutsch.
Anh trai tôi học tiếng Đức.

Meine Schwester wohnt in Berlin.
Chị gái tôi sống ở Berlin.

Trong hai câu này, cụm danh từ có từ sở hữu làm chủ ngữ nên ở Nominativ.

Nominativ cũng xuất hiện sau sein trong các câu giới thiệu như Das ist mein Bruder.

Akkusativ sau động từ hoặc giới từ yêu cầu

Ich suche meinen Schlüssel.
Tôi đang tìm chìa khóa của mình.

Sie besucht ihre Freundin.
Cô ấy đến thăm bạn của mình.

Das Geschenk ist für meinen Vater.
Món quà dành cho bố tôi.

Ở câu đầu, Schlüssel là giống đực và làm tân ngữ Akkusativ của suchen, nên dùng meinen. Trong câu cuối, giới từ für cũng yêu cầu Akkusativ.

Dativ sau động từ hoặc giới từ yêu cầu

Ich helfe meiner Mutter.
Tôi giúp mẹ tôi.

Sie fährt mit ihrem Bruder nach Berlin.
Cô ấy đi Berlin cùng anh trai mình.

Wir sprechen mit unseren Freunden.
Chúng tôi nói chuyện với những người bạn của mình.

Động từ helfen và giới từ mit yêu cầu Dativ. Vì vậy, đuôi của từ sở hữu lần lượt là -er, -em và -en theo danh từ đi kèm.

Ở Dativ số nhiều, nhiều danh từ còn thêm -n. Vì thế, unsere Freunde trở thành unseren Freunden.

Genitiv để biểu thị quan hệ giữa các danh từ

Das Auto meines Vaters ist neu.
Ô tô của bố tôi mới.

Die Wohnung meiner Schwester ist klein.
Căn hộ của chị gái tôi nhỏ.

Trong câu đầu, meines Vaters là cụm Genitiv bổ nghĩa cho das Auto. Với nhiều danh từ giống đực và giống trung, danh từ cũng có đuôi -s hoặc -es ở Genitiv.

Possessivpronomen khi không cần nhắc lại danh từ

Trong hội thoại, người nói thường không lặp lại một danh từ đã rõ trong ngữ cảnh. Khi đó, Possessivpronomen có thể thay thế cho cả cụm danh từ.

Ist das dein Stift? – Ja, das ist meiner.
Đây có phải bút của bạn không? – Đúng, đó là bút của tôi.

Ist das deine Tasche? – Ja, das ist meine.
Đây có phải túi của bạn không? – Đúng, đó là túi của tôi.

Ist das dein Handy? – Ja, das ist meins.
Đây có phải điện thoại của bạn không? – Đúng, đó là điện thoại của tôi.

Ba câu trả lời đều mang nghĩa “của tôi”, nhưng đại từ lần lượt là meiner, meine và meins. Sự khác biệt đến từ danh từ được thay thế: der Stift, die Tasche và das Handy.

Đặc biệt, ở Nominativ giống đực và giống trung, không thể giữ nguyên dạng Possessivartikel khi bỏ danh từ.

Với giống trung, bạn cũng có thể gặp dạng meines thay cho meins.

Bảng chia Possessivpronomen ở ba cách thường gặp

Bảng dưới đây sử dụng gốc mein- để minh họa những dạng thường gặp khi đại từ sở hữu đứng độc lập.

Giống và số được xác định theo danh từ mà đại từ thay thế. Cách được xác định theo chức năng của đại từ trong câu mới.

Dein Stift schreibt gut. Meiner schreibt nicht.
Bút của bạn viết tốt. Bút của tôi không viết được.

Ở câu thứ hai, meiner thay cho mein Stift và làm chủ ngữ nên ở Nominativ.

Mein Stift ist weg. Kann ich deinen benutzen?
Bút của tôi mất rồi. Tôi có thể dùng bút của bạn không?

Ở đây, deinen thay cho deinen Stift, làm tân ngữ Akkusativ của benutzen.

Du fährst mit deinem Auto. Ich fahre mit meinem.
Bạn đi bằng ô tô của bạn. Tôi đi bằng ô tô của tôi.

Trong câu cuối, meinem thay cho meinem Auto và ở Dativ sau giới từ mit.

Các dạng Possessivpronomen ở Genitiv ít gặp trong giao tiếp thông thường. Khi mới học, bạn nên ưu tiên sử dụng chắc ba cách trong bảng trước khi mở rộng sang những cấu trúc này.

Phân biệt sein và ihr theo người sở hữu

Người học dễ chọn sein- hoặc ihr- theo giống của đồ vật. Tuy nhiên, hai gốc này trước hết phụ thuộc vào người sở hữu.

Paul sucht seine Tasche.
Paul tìm túi của anh ấy.

Anna sucht ihre Tasche.
Anna tìm túi của cô ấy.

Cả hai câu đều có die Tasche, nhưng gốc từ khác nhau vì người sở hữu khác nhau. Đuôi -e giống nhau vì Tasche là danh từ giống cái ở Akkusativ.

Hãy quan sát thêm:

Paul sucht seinen Schlüssel.
Paul tìm chìa khóa của anh ấy.

Anna sucht ihren Schlüssel.
Anna tìm chìa khóa của cô ấy.

Khi đổi sang der Schlüssel ở Akkusativ, đuôi chuyển thành -en, còn gốc sein- và ihr- vẫn phản ánh người sở hữu.

Bạn có thể ghi nhớ theo trình tự: xác định của ai để chọn gốc, rồi xác định danh từ nào và cách nào để chọn đuôi.

Phân biệt ihr và Ihr trong cách diễn đạt sở hữu

Gốc ihr- có thể mang nghĩa “của cô ấy” hoặc “của họ”. Gốc Ihr- viết hoa được dùng cho cách xưng hô lịch sự.

Anna kommt mit ihrem Bruder.
Anna đến cùng anh trai cô ấy.

Die Kinder suchen ihre Bücher.
Những đứa trẻ tìm sách của chúng.

Frau Müller, ist das Ihre Tasche?
Thưa bà Müller, đây có phải túi của bà không?

Trong câu cuối, Ihre viết hoa vì thể hiện cách xưng hô lịch sự với bà Müller.

Khi ihr- đứng đầu câu, chữ đầu cũng phải viết hoa theo quy tắc chính tả. Lúc đó, ngữ cảnh sẽ giúp xác định đây là “của cô ấy”, “của họ” hay cách xưng hô lịch sự.

Những lỗi thường gặp với từ sở hữu tiếng Đức

Dùng mein cho mọi danh từ

Câu Das ist mein Tasche chưa đúng vì Tasche là danh từ giống cái. Dạng phù hợp là:

Das ist meine Tasche.
Đây là túi của tôi.

Việc học danh từ cùng mạo từ der, die, das giúp bạn chọn đuôi từ sở hữu chính xác hơn.

Bỏ danh từ nhưng giữ nguyên dạng mein

Khi trả lời câu hỏi Ist das dein Buch?, không dùng Ja, das ist mein trong cấu trúc này.

Câu phù hợp là:

Ja, das ist meins.
Đúng, đó là quyển của tôi.

Nếu giữ danh từ, bạn dùng mein Buch. Nếu thay cả cụm bằng đại từ sở hữu, bạn dùng meins hoặc meines.

Chỉ nhìn giống mà quên cách

Biết Vater là giống đực chưa đủ để luôn dùng mein Vater.

Mein Vater kommt heute.
Hôm nay bố tôi đến.

Ich besuche meinen Vater.
Tôi đến thăm bố tôi.

Ich spreche mit meinem Vater.
Tôi nói chuyện với bố tôi.

Cùng một danh từ nhưng ba cấu trúc lần lượt yêu cầu Nominativ, Akkusativ và Dativ.

Nhầm từ sở hữu với đại từ nhân xưng

Hãy so sánh:

Ich helfe ihr.
Tôi giúp cô ấy.

Ich helfe ihrer Mutter.
Tôi giúp mẹ cô ấy.

Trong câu đầu, ihr là đại từ nhân xưng Dativ, trực tiếp chỉ người được giúp.

Trong câu thứ hai, ihrer là Possessivartikel đi cùng danh từ Mutter. Người được giúp là mẹ của cô ấy.

Hình thức gần giống nhau không đồng nghĩa với chức năng ngữ pháp giống nhau.

Cách luyện Possessivartikel và Possessivpronomen trong cùng một tình huống

Một cách học hiệu quả là bắt đầu bằng câu có danh từ, sau đó viết lại để tránh lặp.

Das ist meine Tasche. Deine Tasche steht dort.
Đây là túi của tôi. Túi của bạn ở đằng kia.

Khi danh từ Tasche đã rõ, có thể viết:

Das ist meine Tasche. Deine steht dort.
Đây là túi của tôi. Túi của bạn ở đằng kia.

Ở câu đầu, meine là Possessivartikel vì đi cùng Tasche. Trong câu thứ hai, deine là Possessivpronomen vì thay thế cho deine Tasche.

Tiếp tục với một danh từ giống đực:

Mein Laptop ist alt. Dein Laptop ist neu.
Máy tính xách tay của tôi cũ. Máy tính của bạn mới.

Có thể rút gọn thành:

Mein Laptop ist alt. Deiner ist neu.
Máy tính xách tay của tôi cũ. Máy của bạn mới.

Việc luyện theo từng cặp giúp bạn nhìn rõ lúc nào cần giữ danh từ, lúc nào cần đổi sang đại từ và vì sao đuôi có thể thay đổi.

Bài tập phân biệt Possessivartikel và Possessivpronomen

Điền dạng phù hợp của gốc từ sở hữu trong ngoặc.

Đáp án: 1. meine · 2. deinen · 3. ihrem · 4. meins hoặc meines · 5. deinen · 6. unsere · 7. Ihr · 8. Deine.

Ở câu 4, đại từ thay cho mein Handy, vì vậy dùng dạng giống trung meins hoặc meines. Ở câu 5, deinen thay cho deinen Stift và ở Akkusativ sau benutzen. Trong câu 8, Deine thay cho deine Tasche, làm chủ ngữ và viết hoa vì đứng đầu câu.

Khi sử dụng từ sở hữu trong tiếng Đức, hãy xác định người sở hữu trước, rồi xét danh từ và cấu trúc câu. Sau đó, kiểm tra xem danh từ có được nhắc lại hay đã được thay thế. Cách làm này giúp bạn giải thích được sự khác nhau giữa mein Buch và meins, đồng thời vận dụng chính xác khi nói về gia đình, đồ dùng và những tình huống quen thuộc hằng ngày.