Anh: học bằng tiếng Anh, Bachelor gọn nhưng chi phí cao

Một lợi thế khá rõ của Anh là nhiều chương trình Bachelor thường kéo dài khoảng ba năm. Với học sinh đã có IELTS tốt từ THPT, lộ trình tương đối liền: tiếp tục sử dụng tiếng Anh để chuẩn bị hồ sơ và học chuyên ngành thay vì dành thêm thời gian xây dựng một ngoại ngữ mới.

Anh đặc biệt đáng tìm hiểu với những học sinh quan tâm đến kinh doanh, tài chính, kinh tế, luật, truyền thông hoặc các ngành sáng tạo. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng chương trình. Với nhiều chương trình Bachelor, học sinh lựa chọn lĩnh vực tương đối rõ ngay từ khi ứng tuyển, nên hướng này phù hợp hơn với những bạn đã biết mình muốn theo đuổi lĩnh vực nào.

Điểm phải tính kỹ là chi phí. Theo Study UK, học phí Bachelor dành cho sinh viên quốc tế hiện dao động khoảng 11.400–38.000 GBP mỗi năm. Chi phí sinh hoạt cũng khác nhau đáng kể giữa London và các khu vực khác. Bachelor ba năm giúp rút ngắn thời gian học nhưng tổng ngân sách gia đình phải chuẩn bị vẫn có thể khá lớn.

Vì vậy, với một học sinh đã có tiếng Anh tốt, xác định khá rõ ngành hoặc trường muốn theo học và gia đình có thể duy trì mức chi phí đó trong toàn khóa, Anh có lợi thế rất thực tế. Trong trường hợp này, chuyển sang Đức chỉ để giảm học phí chưa chắc đáng với thời gian phải đầu tư thêm cho tiếng Đức.

Mỹ: nhiều lựa chọn nhưng cũng khó chọn hơn

Khó nói về du học Mỹ bằng một công thức chung bởi hệ thống đại học ở đây rất rộng. Có trường công, trường tư, community college, liberal arts college và các đại học nghiên cứu lớn, mỗi nhóm lại có cách đào tạo, môi trường và mức chi phí khác nhau.

Điểm đáng chú ý của Mỹ nằm ở sự linh hoạt. Giáo dục bậc cử nhân cho phép sinh viên tiếp cận các môn thuộc nhiều lĩnh vực bên cạnh chuyên ngành chính. Với một học sinh ở tuổi 17–18 vẫn chưa muốn khóa mình quá sớm vào một chuyên môn hẹp, đây có thể là một lợi thế đáng kể.

Mỹ cũng đáng chú ý ở STEM, computer science, engineering, nghiên cứu và kinh doanh. Nhưng thế mạnh không chỉ nằm ở tên ngành. Quy mô và sự đa dạng của hệ thống giúp người học có phạm vi lựa chọn rất rộng, từ môi trường đào tạo thiên về liberal arts đến những đại học nghiên cứu lớn.

Chính sự đa dạng đó lại khiến việc chọn trường và tính ngân sách phức tạp hơn. Học phí, sinh hoạt phí và hỗ trợ tài chính có thể thay đổi đáng kể giữa từng trường. Vì vậy, với Mỹ, gia đình thường phải tính ở cấp độ từng trường và từng hồ sơ thay vì tìm một con số đại diện cho cả quốc gia.

Nếu học sinh cần một hệ thống rộng, muốn giữ sự linh hoạt trong quá trình học hoặc đã nhắm tới một trường hay môi trường nghiên cứu cụ thể, đây là những lợi thế rất riêng của Mỹ mà mức học phí thấp hơn tại Đức không thể thay thế.

Úc: thuận lợi về tiếng Anh nhưng phải tính ngân sách cả khóa

Với một học sinh đã có IELTS, khác biệt giữa Úc và Đức xuất hiện khá sớm. Chọn Úc đồng nghĩa người học có thể tiếp tục sử dụng tiếng Anh để đáp ứng điều kiện đầu vào và học chuyên ngành. Nếu chọn một chương trình bằng tiếng Đức, bạn phải dành thêm thời gian cho ngoại ngữ trước khi bước vào cùng giai đoạn đó.

Thay vì nhìn Úc bằng một danh sách dài các ngành, health sciences và nursing là hai ví dụ khá rõ về những hướng đào tạo đáng chú ý. Với một học sinh đã xác định theo nhóm ngành sức khỏe, đặc điểm của chương trình, yêu cầu thực hành và lộ trình nghề nghiệp có thể quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ so học phí giữa Úc và Đức.

Điểm phải tính lại nằm ở ngân sách dài hạn. Học phí thay đổi theo trường, bậc học và địa điểm, trong khi sinh viên quốc tế còn phải tính bảo hiểm và sinh hoạt phí trong thời gian học. Vì vậy, gia đình cần nhìn tổng chi phí của toàn khóa thay vì chỉ tính số tiền cho năm đầu.

Đặt cạnh Đức, sự đánh đổi khá rõ. Học sinh chọn Đức có thể phải bỏ thêm thời gian và chi phí để học tiếng. Chọn Úc giúp một học sinh đã có tiếng Anh bước vào lộ trình nhanh hơn, nhưng gia đình phải duy trì học phí quốc tế trong suốt quá trình học. Với gia đình có tài chính thoải mái và học sinh không muốn đầu tư thêm cho tiếng Đức, thời gian tiết kiệm được có thể quan trọng hơn phần chênh lệch học phí. Với gia đình cần tính tổng ngân sách ba hoặc bốn năm, phép tính có thể khác.

Hà Lan: học tại châu Âu nhưng vẫn sử dụng tiếng Anh

Nếu muốn học tại châu Âu nhưng chưa muốn dành thời gian cho tiếng Đức, Hà Lan là một lựa chọn đáng đặt cạnh Đức.

Nhiều chương trình Bachelor được giảng dạy bằng tiếng Anh, trong đó có các hướng business, economics, engineering và social sciences. Lợi thế lớn nhất trong phép so này không hẳn là một ngành cụ thể mà là khả năng tiếp cận môi trường đại học châu Âu bằng nền tảng tiếng Anh đã có.

Đổi lại, sinh viên ngoài EU/EEA phải tính đến học phí quốc tế, đồng thời chỗ ở cũng là vấn đề cần tìm hiểu và chuẩn bị sớm tại Hà Lan. Vì vậy, nếu đặt riêng Hà Lan cạnh Đức, khác biệt tương đối dễ thấy: Hà Lan thuận lợi hơn về ngôn ngữ đối với học sinh đã có tiếng Anh, trong khi Đức có lợi thế học phí tại nhiều trường công.

Đức: học phí thấp hơn nhưng cần thêm thời gian cho tiếng Đức

Sau bốn lựa chọn trên, điểm phải cân nhắc của Đức khá dễ nhận ra. Nếu muốn theo một chương trình bằng tiếng Đức, học sinh phải đầu tư thêm cho ngoại ngữ. Với một bạn đã có IELTS tốt, đây là khoảng thời gian mà nếu chọn Anh, Mỹ, Úc hoặc nhiều chương trình tại Hà Lan có thể không cần.

Đổi lại, hệ thống đại học công lập của Đức tạo ra một bài toán tài chính khác. Nhìn chung, nhiều chương trình Bachelor và phần lớn Master tại các cơ sở giáo dục đại học công lập không thu học phí thông thường. Sinh viên vẫn phải đóng phí học kỳ và có những ngoại lệ theo bang, trường hoặc chương trình. Vì vậy, “du học Đức miễn học phí” không phải cách diễn đạt đủ chính xác để áp dụng cho mọi trường hợp.

Nhưng nếu chỉ nói Đức có học phí thấp thì vẫn chưa đủ để giải thích tại sao một học sinh nên dành thêm thời gian học tiếng Đức.

Với những bạn muốn theo engineering, cơ khí, điện – điện tử, automation, computer science hoặc các lĩnh vực kỹ thuật ứng dụng, Đức có cả Universität thiên về học thuật, nghiên cứu và Hochschule/University of Applied Sciences với định hướng ứng dụng rõ hơn. Vì vậy, một học sinh muốn theo kỹ thuật và thích chương trình gắn nhiều với thực hành có thể nhìn Đức khác một bạn muốn finance tại Anh, health sciences tại Úc hay sự linh hoạt của hệ thống Mỹ.

Đức cũng không phải một phương án du học “rẻ”. Sinh viên vẫn phải chi trả nhà ở, bảo hiểm, ăn uống, đi lại và các khoản sinh hoạt khác. Lợi thế tài chính chủ yếu nằm ở việc tại nhiều trường công, gia đình không phải cộng thêm một khoản học phí quốc tế lớn vào ngân sách qua từng năm.

Khi đặt lên bàn cân, thực ra đang đánh đổi điều gì?

Sau khi nhìn từng quốc gia, khác biệt quan trọng nhất không còn nằm ở việc nước nào có nhiều ưu điểm hơn, mà là người học sẵn sàng đánh đổi điều gì để có được những ưu điểm đó.

Đầu tiên là ngôn ngữ và thời gian chuẩn bị. Một học sinh đã có IELTS có thể tận dụng ngay nền tảng đó nếu chọn Anh, Mỹ, Úc hoặc nhiều chương trình tại Hà Lan. Với Đức, nếu chương trình yêu cầu tiếng Đức, người học phải dành thêm thời gian trước khi vào chuyên ngành. Đổi lại, nếu sau này tiếp tục học tập và làm việc tại Đức, phần ngoại ngữ đã đầu tư không chỉ phục vụ cho điều kiện đầu vào.

Tiếp theo là thời gian và chi phí. Bắt đầu tiếng Đức từ A1 sau THPT có thể khiến giai đoạn chuẩn bị dài hơn. Ở chiều ngược lại, một chương trình bằng tiếng Anh có thể giúp học sinh vào chuyên ngành sớm hơn nhưng gia đình phải duy trì học phí quốc tế qua nhiều năm. Một bên không đơn giản là “chậm nhưng rẻ”, bên kia cũng không đơn giản là “nhanh nhưng đắt”. Giá trị của thời gian và tiền bạc khác nhau với từng gia đình.

Thứ ba là sự thuận lợi lúc bắt đầu và mục tiêu dài hạn. Một lựa chọn dễ bắt đầu hơn chưa chắc có chương trình phù hợp nhất với ngành học. Ngược lại, một lộ trình cần chuẩn bị lâu hơn cũng không đáng theo nếu học sinh không muốn sử dụng ngôn ngữ đó hoặc không thấy mình phù hợp với môi trường đào tạo. Một bạn muốn theo engineering vì thế không nhất thiết có cùng thứ tự ưu tiên với một bạn muốn học finance hay nursing.

Cuối cùng là kế hoạch sau tốt nghiệp. Nếu dự định học xong rồi trở về Việt Nam, chương trình đào tạo, chuyên môn và giá trị của tấm bằng có thể được đặt lên trước khả năng ở lại. Nhưng nếu muốn thử tìm việc tại chính quốc gia mình học, cần xem thêm quy định cư trú sau tốt nghiệp, cơ hội của ngành và ngôn ngữ được sử dụng trong công việc. Tại Đức, sinh viên quốc tế tốt nghiệp tại đây hiện có thể xin giấy phép cư trú tối đa 18 tháng để tìm việc làm phù hợp với trình độ. Khoảng thời gian này tạo thêm một lựa chọn sau tốt nghiệp, nhưng không đồng nghĩa với việc người học chắc chắn tìm được việc hoặc có thể ở lại lâu dài.

Nếu cân nhắc Đức, nên chuẩn bị từ khi nào?

Có những phụ huynh NDF bắt đầu tìm hiểu các hướng du học khi con vẫn còn học THCS. Điều đó không có nghĩa gia đình đã quyết định con chắc chắn phải sang Đức. Tìm hiểu sớm đơn giản là để có thêm thời gian xem điều kiện của từng hướng, khả năng của học sinh và thời điểm nào mới thực sự cần đưa ra quyết định.

Việc học tiếng Đức sớm cũng có thể được nhìn theo cách tương tự: chuẩn bị sớm không đồng nghĩa với quyết định sớm.

NDF từng có học sinh bắt đầu tiếng Đức từ cấp 3 nhưng lúc đó gia đình vẫn chưa chốt giữa du học nghề (Ausbildung) và du học đại học (Studium). Trong thời gian học tiếng, gia đình tiếp tục theo dõi kết quả học ở trường, giáo viên có thêm thời gian đánh giá khả năng tiếng Đức và bản thân học sinh cũng dần xác định mong muốn của mình. Đến lớp 12 và sau kỳ thi THPT, gia đình mới quyết định chọn Studium. Vì đã có nền tảng tiếng từ trước, lúc này bạn có thể tiếp tục B2 và chuẩn bị hồ sơ thay vì bắt đầu lại từ A1.

Lương Minh Châu cũng bắt đầu học tiếng Đức khi vẫn còn học THPT và sau đó đạt TestDaF 3-3-5-4. Nhờ phần ngôn ngữ đã được chuẩn bị từ trước, sau khi tốt nghiệp Châu có thể tiếp tục các bước hồ sơ thay vì lúc đó mới bắt đầu từ A1. Sau đó, Châu sang Đức và trúng tuyển Studienkolleg tại Martin Luther University Halle-Wittenberg.

Đức phù hợp hơn với ai?

Nếu một học sinh đã có IELTS tốt, tìm được chương trình phù hợp tại Anh, Mỹ, Úc hoặc Hà Lan và gia đình chủ động được chi phí, không có lý do gì phải chuyển sang Đức chỉ vì học phí thấp hơn. Thời gian cần dành cho tiếng Đức cũng là một phần chi phí của lộ trình và cần được tính nghiêm túc như học phí hay sinh hoạt phí.

Đức đáng cân nhắc hơn khi ngành học phù hợp với hệ thống đào tạo tại đây, người học chấp nhận dành thêm thời gian cho tiếng Đức và gia đình muốn giảm phần học phí phải duy trì trong nhiều năm. Với những bạn còn muốn thử tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp tại Đức sau khi tốt nghiệp, phần tiếng Đức được chuẩn bị từ trước càng có thêm giá trị.

Vì vậy, trước khi chọn Đức, câu hỏi quan trọng không chỉ là “Đức có rẻ hơn không?”, mà là “những gì Đức mang lại có đáng với thời gian mình phải đầu tư cho tiếng Đức hay không?”.

Trung tâm tiếng Đức NDF rất vui được đồng hành cùng bạn trên hành trình chinh phục nước Đức!

TRUNG TÂM TIẾNG ĐỨC NDF

Địa chỉ: Tầng 2 Tòa nhà 285 Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội

Điện thoại: 0947 090 888

Văn phòng đại diện tại Đức: Bahnhofstr 37, 65510 Idstein, Deutschland

Điện thoại: 00491794395105

Website: www.ndf.vn 

FB: https://www.facebook.com/tiengduc/