Konjunktiv II là gì

Konjunktiv II là một dạng thức của động từ, thường dùng để diễn đạt những điều mang tính giả định, không có thật hoặc chưa chắc xảy ra. Trong giao tiếp, dạng thức này còn giúp câu nói trở nên nhẹ nhàng và lịch sự hơn.

Hãy so sánh hai câu sau:

Không phải câu nào có Konjunktiv II cũng mang nghĩa “trái với thực tế”. Chẳng hạn, Könnten Sie mir helfen? là một lời nhờ giúp đỡ lịch sự, không có nghĩa người nghe không thể giúp bạn.

Vì vậy, khi học Konjunktiv II, bạn cần hiểu mục đích của câu trước khi chọn cách chia động từ.

Khi nào dùng Konjunktiv II

Diễn đạt điều kiện giả định

Đây là cách dùng quen thuộc nhất: đặt ra một điều kiện khác với hoàn cảnh hiện tại và nói về kết quả có thể xảy ra trong tình huống đó.

Wenn ich mehr Zeit hätte, würde ich jeden Tag Deutsch lernen.
Nếu có nhiều thời gian hơn, tôi sẽ học tiếng Đức mỗi ngày.

Wenn ich in Deutschland wäre, könnte ich öfter Deutsch sprechen.
Nếu đang ở Đức, tôi có thể nói tiếng Đức thường xuyên hơn.

Ở câu đầu, người nói hiện không có nhiều thời gian. Ở câu thứ hai, người nói đang tưởng tượng mình ở Đức.

Bày tỏ mong muốn

Konjunktiv II cũng được dùng khi bạn muốn điều gì đó khác với thực tế.

Ich wäre gern jetzt zu Hause.
Tôi ước bây giờ mình đang ở nhà.

Ich hätte gern mehr Zeit für meine Familie.
Tôi muốn có nhiều thời gian hơn cho gia đình.

Trong nhà hàng hoặc cửa hàng, mẫu Ich hätte gern … còn là cách gọi món, yêu cầu đồ vật rất thông dụng:

Ich hätte gern einen Kaffee.
Cho tôi một cà phê.

Đưa ra lời khuyên

Khi muốn khuyên ai đó, bạn thường gặp sollte hoặc cấu trúc An deiner Stelle würde ich …

Du solltest früher ins Bett gehen.
Bạn nên đi ngủ sớm hơn.

An deiner Stelle würde ich jeden Tag das Sprechen üben.
Nếu ở vị trí của bạn, tôi sẽ luyện nói mỗi ngày.

Cách diễn đạt này giúp lời khuyên bớt trực tiếp, phù hợp khi trao đổi với bạn bè hoặc người quen.

Nhờ vả và đề nghị lịch sự

Thay vì nói Helfen Sie mir!, bạn có thể dùng Konjunktiv II để nhờ giúp đỡ nhẹ nhàng hơn:

Könnten Sie mir bitte helfen?
Anh/chị có thể giúp tôi được không?

Würden Sie bitte langsamer sprechen?
Anh/chị vui lòng nói chậm hơn được không?

Hätten Sie kurz Zeit für mich?
Anh/chị có chút thời gian dành cho tôi không?

Đây là những mẫu câu hữu ích khi học tập, làm việc hoặc xử lý công việc hành chính bằng tiếng Đức.

Cách chia Konjunktiv II ở hiện tại

Tên gọi “dạng hiện tại” không có nghĩa Konjunktiv II chỉ nói về thời điểm hiện tại. Tùy ngữ cảnh, các dạng này còn có thể diễn đạt một tình huống giả định trong tương lai.

Với người mới học, bạn nên nắm chắc hai cách tạo câu: dùng dạng Konjunktiv II riêng của động từ và dùng würde + Infinitiv.

Dạng riêng của động từ

Nhiều dạng Konjunktiv II được tạo từ gốc Präteritum, kết hợp với các đuôi sau:

Với nhiều động từ mạnh có nguyên âm a, o, u trong gốc Präteritum, nguyên âm được chuyển thành ä, ö, ü.

Ví dụ:

Wenn er früher käme, könnten wir zusammen essen.
Nếu anh ấy đến sớm hơn, chúng tôi có thể ăn cùng nhau.

Không phải động từ nào cũng chỉ cần thêm Umlaut. Một số động từ có dạng đặc biệt, vì vậy bạn nên học riêng những dạng thường gặp.

Ba động từ cần nhớ trước tiên

Trong giao tiếp, wäre, hätte và würde xuất hiện rất thường xuyên. Đây là ba dạng bạn nên ưu tiên luyện tập.

Wenn ich nicht so müde wäre, würde ich noch lernen.
Nếu không mệt như vậy, tôi sẽ học thêm.

Wenn ich ein Auto hätte, würde ich dich abholen.
Nếu có ô tô, tôi sẽ đến đón bạn.

Trong các câu này, wäre diễn đạt trạng thái, hätte diễn đạt việc có hoặc sở hữu, còn würde kết hợp với động từ nguyên mẫu để diễn đạt hành động giả định.

Cấu trúc würde cộng động từ nguyên mẫu

Với nhiều động từ, đặc biệt trong giao tiếp, người Đức thường dùng:

Chủ ngữ + würde chia theo ngôi + … + động từ nguyên mẫu.

Ich würde gern in Deutschland studieren.
Tôi muốn học đại học tại Đức.

Wir würden öfter reisen, wenn wir mehr Geld hätten.
Chúng tôi sẽ đi du lịch thường xuyên hơn nếu có nhiều tiền hơn.

Với động từ yếu, dạng Konjunktiv II trùng với Präteritum nên cấu trúc würde + Infinitiv thường giúp ý giả định rõ ràng hơn.

Bạn có thể ghi nhớ câu Ich würde mehr lernen để diễn đạt “Tôi sẽ học nhiều hơn” trong một tình huống giả định, thay vì chỉ học riêng dạng lernte rồi phải dựa hoàn toàn vào ngữ cảnh.

Konjunktiv II của động từ khuyết thiếu

Với động từ khuyết thiếu, các dạng riêng sau rất thông dụng:

Wenn ich morgen frei hätte, könnte ich dich besuchen.
Nếu ngày mai được nghỉ, tôi có thể đến thăm bạn.

Du solltest mehr auf deine Aussprache achten.
Bạn nên chú ý đến phát âm của mình hơn.

Ich möchte einen Deutschkurs besuchen.
Tôi muốn tham gia một khóa học tiếng Đức.

Riêng sollte và wollte có hình thức trùng với Präteritum. Bạn cần dựa vào toàn bộ câu để xác định ý nghĩa.

Câu điều kiện với wenn

Trong câu điều kiện có wenn, động từ chia đứng cuối mệnh đề phụ.

Wenn ich mehr Zeit hätte, würde ich öfter Deutsch sprechen.
Nếu có nhiều thời gian hơn, tôi sẽ nói tiếng Đức thường xuyên hơn.

Khi mệnh đề wenn đứng đầu câu, động từ chia của mệnh đề chính đứng ngay sau dấu phẩy. Vì vậy, bạn viết würde ich, không viết ich würde ở vị trí này.

Bạn cũng có thể đổi thứ tự hai mệnh đề:

Ich würde öfter Deutsch sprechen, wenn ich mehr Zeit hätte.

Ý nghĩa không thay đổi, nhưng mệnh đề chính lúc này giữ trật tự thông thường: chủ ngữ ich đứng trước động từ würde.

Một lỗi dễ gặp là đặt động từ quá sớm trong mệnh đề phụ:

Konjunktiv II trong quá khứ

Nếu muốn nói “Giá mà hôm qua tôi học bài” hoặc “Nếu đã đi sớm hơn, tôi đã bắt kịp tàu”, bạn cần dùng Konjunktiv II ở quá khứ.

Cấu trúc cơ bản là:

hätte hoặc wäre + Partizip II

Việc chọn hätte hay wäre dựa theo trợ động từ mà động từ đó sử dụng trong Perfekt.

Wenn ich gestern mehr gelernt hätte, hätte ich die Aufgaben besser lösen können.
Nếu hôm qua học nhiều hơn, tôi đã có thể giải các bài tập tốt hơn.

Wenn wir früher losgefahren wären, hätten wir den Zug erreicht.
Nếu đã xuất phát sớm hơn, chúng tôi đã bắt kịp chuyến tàu.

Điểm khác biệt cần nhớ nằm ở thời gian của tình huống giả định:

Trong khi Indikativ có các thì quá khứ như Präteritum, Perfekt và Plusquamperfekt, Konjunktiv II thường dùng một dạng quá khứ với hätte/wäre + Partizip II.

Konjunktiv II quá khứ với động từ khuyết thiếu

Khi có thêm một động từ khác đi cùng động từ khuyết thiếu, cấu trúc thường là:

hätte + động từ nguyên mẫu + động từ khuyết thiếu nguyên mẫu

Ich hätte mehr lernen sollen.
Lẽ ra tôi nên học nhiều hơn.

Du hättest mich anrufen können.
Bạn đã có thể gọi cho tôi.

Wir hätten früher losfahren müssen.
Lẽ ra chúng tôi phải xuất phát sớm hơn.

Ở những câu này, động từ khuyết thiếu dùng dạng nguyên mẫu sollen, können, müssen, thay vì Partizip II.

Trong mệnh đề phụ, vị trí của hätte cũng cần được chú ý:

Es wäre besser gewesen, wenn du mich vorher hättest anrufen können.
Sẽ tốt hơn nếu trước đó bạn đã có thể gọi cho tôi.

Cụm cuối mệnh đề là hättest anrufen können. Đây là trường hợp bạn cần học theo cả cụm, thay vì áp dụng máy móc quy tắc “động từ chia luôn đứng cuối”.

Câu bị động với Konjunktiv II

Ở mức nâng cao hơn, Konjunktiv II còn được dùng trong câu bị động.

Đặt trong ngữ cảnh đầy đủ, sự khác biệt sẽ rõ hơn:

Wenn die Werkstatt geöffnet wäre, würde das Auto heute repariert.
Nếu xưởng đang mở cửa, chiếc xe sẽ được sửa hôm nay.

Wenn die Werkstatt geöffnet gewesen wäre, wäre das Auto gestern repariert worden.
Nếu khi đó xưởng mở cửa, chiếc xe đã được sửa hôm qua.

Với bị động quá khứ, hãy chú ý dùng worden, không dùng geworden.

Những lỗi dễ nhầm khi học Konjunktiv II

Nhìn thấy dạng Präteritum là hiểu thành quá khứ

Dù nhiều dạng Konjunktiv II được tạo từ gốc Präteritum, chúng vẫn có thể nói về hiện tại hoặc tương lai.

Wenn ich morgen Zeit hätte, würde ich kommen.
Nếu ngày mai có thời gian, tôi sẽ đến.

Từ morgen cho thấy câu nói về tương lai. Dạng hätte ở đây không mang nghĩa “đã có”.

Dùng würde cho mọi động từ

Würde + Infinitiv rất hữu ích, nhưng bạn vẫn nên sử dụng thành thạo wäre, hätte, könnte, müsste, sollte. Những dạng này thường tự nhiên và gọn hơn trong các tình huống quen thuộc.

Chẳng hạn, khi nhờ giúp đỡ, bạn có thể nói ngay:

Könnten Sie mir bitte helfen?

Khi nói về điều kiện có thời gian, mẫu thường dùng là:

Wenn ich Zeit hätte, …

Nhầm giữa hätte và hätte gehabt

Ich hätte mehr Zeit nói về việc có thêm thời gian trong một tình huống giả định ở hiện tại hoặc tương lai.

Ich hätte mehr Zeit gehabt nói về việc đã có thêm thời gian trong quá khứ.

Bạn nên luyện hai dạng trong cùng một cặp câu để tránh ghi nhớ rời rạc.

Cách luyện Konjunktiv II dễ áp dụng

Thay vì học thuộc một bảng động từ dài ngay từ đầu, hãy bắt đầu bằng những điều bạn thực sự muốn nói. Nếu đang học tiếng Đức để du học, bạn có thể luyện với mong muốn, kế hoạch học tập và những tình huống giao tiếp thường gặp.

Ich würde gern in Deutschland studieren.
Tôi muốn học đại học tại Đức.

Wenn ich besser Deutsch sprechen könnte, wäre ich im Gespräch sicherer.
Nếu có thể nói tiếng Đức tốt hơn, tôi sẽ tự tin hơn khi trò chuyện.

Ich hätte gern mehr Zeit zum Deutschlernen.
Tôi muốn có nhiều thời gian hơn để học tiếng Đức.

Khi đã quen các mẫu hiện tại, bạn chuyển sang nhìn lại những việc đã xảy ra bằng hätte/wäre + Partizip II. Cách luyện này giúp bạn gắn cấu trúc với ý nghĩa, đồng thời nhận ra khi nào cần nói về mong muốn hiện tại và khi nào đang tiếc một việc trong quá khứ.

Tại Trung tâm tiếng Đức NDF, học viên được luyện cách vận dụng ngữ pháp vào nói và viết qua những tình huống cụ thể. Với Konjunktiv II, mục tiêu không chỉ là chia đúng động từ mà còn là biết nhờ giúp đỡ lịch sự, đưa ra lời khuyên và trình bày mong muốn bằng tiếng Đức.