NHẬT VẪN LÀ LỰA CHỌN “ĐI NHANH”, NHƯNG NHIỀU NGƯỜI BẮT ĐẦU LO NGHĨ CHO ĐƯỜNG DÀI

Không thể phủ nhận Nhật vẫn là một trong những thị trường tiếp nhận lao động và du học sinh Việt Nam lớn nhất hiện nay. Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, số lao động nước ngoài tại Nhật đã vượt 2,5 triệu người vào năm 2025 và người Việt vẫn là nhóm đông nhất trong số đó. Điều này cho thấy Nhật vẫn cần nguồn nhân lực rất lớn để bù đắp tình trạng già hóa dân số và thiếu lao động kéo dài.

Tuy nhiên, điều khiến nhiều người bắt đầu thay đổi suy nghĩ là Nhật hiện không còn được nhìn như một nơi “dễ ổn định lâu dài” như trước đây. Trong vài năm gần đây, Nhật liên tục thảo luận về việc siết các điều kiện cư trú, kiểm soát chặt hơn lao động nước ngoài và điều chỉnh chính sách visa trong nhiều nhóm ngành. Dù Nhật vẫn mở cửa để giải quyết bài toán thiếu nhân lực, xã hội Nhật nhìn chung vẫn khá thận trọng với nhập cư dài hạn.

Điều đó tạo ra một cảm giác khá rõ với nhiều người trẻ Việt Nam: Nhật phù hợp nếu muốn đi nhanh và thay đổi tài chính sớm, nhưng lại khiến nhiều người bắt đầu băn khoăn khi nghĩ đến chuyện ở lại lâu dài, lập gia đình hay xây cuộc sống ổn định sau nhiều năm.

Trong khi đó, Đức lại nổi lên theo hướng hoàn toàn khác. Đức hiện là một trong những quốc gia thiếu hụt lao động nghiêm trọng nhất châu Âu do già hóa dân số và thiếu nhân lực trong các ngành như điều dưỡng, kỹ thuật, logistics hay cơ khí. OECD đánh giá Đức sẽ tiếp tục cần lượng lớn lao động quốc tế trong nhiều năm tới để duy trì thị trường lao động và hệ thống an sinh xã hội.

Quan trọng hơn, Đức không chỉ cần người sang làm việc vài năm. Họ cần những người có thể học nghề, đi làm, đóng thuế và ở lại lâu dài như một phần của xã hội Đức trong tương lai. Chính vì vậy, hệ thống du học nghề Đức được xây dựng theo hướng khá rõ ràng cho người trẻ: học nghề bài bản, làm việc ổn định và mở ra cơ hội cư trú dài hạn nếu hòa nhập được với thị trường lao động.

Đó là lý do ngày càng nhiều người bắt đầu nhìn Đức không còn đơn thuần là “một nơi để đi làm”, mà là nơi có thể xây cuộc sống dài hạn hơn.

ĐIỀU KHIẾN NHIỀU NGƯỜI CHUYỂN TỪ NHẬT SANG ĐỨC KHÔNG PHẢI VÌ TIỀN

Nếu chỉ nhìn ở vài năm đầu, Nhật thường tạo cảm giác hấp dẫn hơn rất nhiều. Một người sang Nhật có thể nhanh chóng bước vào guồng quay công việc, đi làm thêm sớm và nhìn thấy kết quả tài chính khá nhanh. Với những gia đình cần con đi sớm để hỗ trợ kinh tế hoặc với những người muốn nhanh chóng tự lập, điều đó rất thực tế.

Nhưng vấn đề là càng sống lâu, nhiều người càng bắt đầu nhận ra áp lực ở Nhật không chỉ đến từ công việc, mà đến từ chính nhịp sống của xã hội. Mọi thứ ở Nhật vận hành cực kỳ nhanh và kỷ luật. Người ta luôn cảm thấy phải cố gắng để không làm chậm tập thể, không gây phiền cho người khác và không bị tụt lại phía sau.

Nhiều người Việt từng sống ở Nhật chia sẻ rằng họ luôn có cảm giác “phải chạy”. Cuộc sống ổn định nhưng rất căng, công việc có thu nhập nhưng thời gian cho bản thân không nhiều và cảm giác hòa nhập thật sự với xã hội Nhật lại khó hơn tưởng tượng. Không ít người sống nhiều năm ở Nhật nhưng vẫn cảm thấy mình chỉ đang tồn tại trong hệ thống đó chứ chưa thực sự thuộc về nó.

Trong khi đó, cuộc sống ở Đức thường khó hơn rất nhiều lúc bắt đầu. Một người học tiếng Đức ở Việt Nam có thể mất hơn một năm chỉ để đạt trình độ đủ đi học nghề. Những tháng đầu ở Đức cũng không hề dễ chịu: ngôn ngữ khó, giấy tờ phức tạp, văn hóa khác biệt và cảm giác cô đơn là điều nhiều người phải trải qua.

Nhưng khác biệt nằm ở chỗ: rất nhiều người sau vài năm ở Đức lại bắt đầu cảm thấy cuộc sống của họ ổn định hơn về mặt tinh thần. Người Đức coi trọng ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân rõ hơn, xã hội cũng ít tạo áp lực phải sống theo kỳ vọng tập thể hơn nhiều nước châu Á. Cuối tuần yên tĩnh, kỳ nghỉ dài hay việc dành thời gian cho bản thân là điều rất bình thường trong văn hóa Đức.

Theo dữ liệu từ OECD và Eurostat, thời gian làm việc trung bình tại Đức thấp hơn đáng kể so với Nhật nhưng năng suất lao động vẫn thuộc nhóm cao ở châu Âu. Điều đó phản ánh rất rõ sự khác biệt về triết lý sống giữa hai quốc gia: Nhật thiên về tốc độ và hiệu suất, còn Đức thiên về sự ổn định lâu dài và cân bằng cuộc sống.

ĐIỀU KHIẾN ĐỨC ĐÁNG ĐỂ ĐẦU TƯ KHÔNG PHẢI VÌ “DỄ”, MÀ VÌ KHẢ NĂNG XÂY CUỘC SỐNG LÂU DÀI

Một người học nghề điều dưỡng hoặc kỹ thuật tại Đức sau vài năm thường có con đường khá rõ ràng: đi làm ổn định, có bảo hiểm, có cơ hội cư trú dài hạn và nếu đáp ứng đủ điều kiện thì hoàn toàn có thể nghĩ đến việc định cư lâu dài. Đức hiện cũng là một trong những quốc gia châu Âu đang nới nhiều chính sách liên quan đến nhập quốc tịch và cư trú cho lao động quốc tế nhằm giải quyết bài toán thiếu nhân lực trong tương lai.

Đây là điểm khiến nhiều người trẻ bắt đầu chấp nhận học tiếng Đức dù khó hơn rất nhiều. Họ không chỉ nhìn vào việc “đi được nhanh”, mà nhìn vào việc sau 10 năm nữa cuộc sống của mình sẽ ra sao.

Một người sống ở Nhật có thể kiếm tiền nhanh hơn trong vài năm đầu, nhưng nhiều người cũng phải đối mặt với cảm giác áp lực kéo dài và khó hình dung tương lai lâu dài của mình ở đó. Trong khi đó, một người sống ở Đức có thể chậm hơn lúc bắt đầu, nhưng lại có cảm giác mình đang dần xây được một cuộc sống ổn định hơn theo thời gian.

Điều đó không có nghĩa Đức là thiên đường hay ai sang Đức cũng thành công. Đức vẫn là một hành trình rất khó, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Nhưng có lẽ điểm khiến ngày càng nhiều người chọn Đức nằm ở chỗ: họ chấp nhận cái khó lúc bắt đầu để đổi lấy cảm giác ổn định lâu dài hơn về sau.

Và với rất nhiều người trẻ hiện nay, đó mới là thứ đáng để đầu tư nhất.

TRUNG TÂM TIẾNG ĐỨC NDF

Trụ sở chính: Tầng 1, CT2A, Tòa nhà Housinco, Lương Thế Vinh, Thanh Xuân, Hà Nội
Cơ sở 2: Tầng 2, tòa nhà 285 Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội
Điện thoại: 02462531338 – Hotline: 0947 090 888
Website: www.ndf.vn
FB: https://www.facebook.com/tiengduc/