Thực trạng: Nhiều người đang chọn lộ trình theo trào lưu thay vì theo năng lực

Thời gian gần đây, các hội nhóm về Đức xuất hiện rất nhiều bài chia sẻ về visa 18A–18B với những tiêu đề hấp dẫn như “sang Đức đi làm ngay”, “không cần học nghề vẫn có việc” hay “đường tắt để định cư”. Điều này khiến không ít người mặc định rằng 18A–18B luôn tốt hơn du học nghề. Trong khi đó, một bộ phận khác lại cho rằng du học nghề là con đường “an toàn”, ai cũng có thể đi và sau này sẽ tự động chuyển sang diện lao động tay nghề cao.

Cả hai cách hiểu đều chưa phản ánh đúng bản chất. Điểm cần quan tâm không phải là loại visa nào “xịn” hơn, mà là hồ sơ hiện tại của bạn đang phù hợp với cơ chế nào trong hệ thống lao động của Đức. Đó cũng là lý do có những người sang Đức rất thuận lợi, nhưng cũng có những người phải đổi hướng giữa chừng vì nhận ra mình đã chọn sai ngay từ đầu.

So sánh hai hướng đi: Khác biệt lớn nhất không nằm ở visa mà nằm ở vị trí bạn đứng trên thị trường lao động

Nếu nhìn từ góc độ pháp lý, visa chỉ là giấy phép cư trú. Nhưng nếu nhìn từ góc độ nghề nghiệp, du học nghề và diện 18A–18B đại diện cho hai giai đoạn khác nhau trong hành trình phát triển nhân lực. Người đi du học nghề bước vào Đức với vai trò một người đang được đào tạo. Doanh nghiệp chấp nhận đầu tư thời gian để hướng dẫn, chấp nhận việc bạn mắc lỗi trong quá trình học và đánh giá sự tiến bộ theo từng giai đoạn.

Ngược lại, người đi theo diện 18A–18B được kỳ vọng sẽ nhanh chóng hòa nhập với môi trường làm việc và tạo ra giá trị thông qua chuyên môn của mình. Nhà tuyển dụng không chỉ nhìn vào khả năng giao tiếp tiếng Đức mà còn đánh giá kinh nghiệm, kỹ năng xử lý công việc và mức độ độc lập trong công việc. Nói cách khác, du học nghề là quá trình được đào tạo để trở thành nhân sự, còn 18A–18B là bước tham gia thị trường lao động với tư cách một nhân sự có trình độ phù hợp. Đây là sự khác biệt rất lớn nhưng thường bị bỏ qua khi mọi người chỉ nhìn vào việc “đều sang Đức”.

Góc nhìn tài chính: Thu nhập chỉ là một phần của bài toán

Nhiều người lựa chọn 18A–18B với kỳ vọng nhận lương cao hơn ngay từ đầu. Tuy nhiên, mức thu nhập không nên được xem tách rời khỏi trách nhiệm công việc và yêu cầu chuyên môn. Một vị trí có mức lương tốt thường đi kèm áp lực về hiệu suất, khả năng tự xử lý tình huống và tốc độ thích nghi với môi trường làm việc.

Trong khi đó, người đi du học nghề thường nhận trợ cấp đào tạo thay vì mức lương của lao động chính thức. Khoản thu nhập này có thể thấp hơn trong giai đoạn đầu, nhưng đổi lại họ đang đầu tư cho quá trình học và tích lũy kinh nghiệm ngay trong doanh nghiệp. Nếu chỉ nhìn vào con số trên bảng lương tháng đầu tiên mà bỏ qua quỹ thời gian phát triển kỹ năng và cơ hội nghề nghiệp dài hạn, rất dễ đưa ra quyết định thiếu cân nhắc.

Góc nhìn thích nghi: Người khó khăn hơn đôi khi không phải người học nghề

Một quan niệm phổ biến là đi du học nghề sẽ vất vả hơn vì vừa học vừa làm.Thực tế, áp lực của hai nhóm rất khác nhau. Bạn Trần Minh Vũ, học viên NDF theo nghề Koch, từng chia sẻ rằng những tuần đầu trong bếp là khoảng thời gian cực kỳ áp lực. Tốc độ làm việc nhanh, tiêu chuẩn vệ sinh nghiêm ngặt và việc phải phối hợp liên tục với cả đội khiến bạn gần như không có thời gian để “đứng nhìn rồi học dần”. Sau mỗi ca làm, cảm giác mệt mỏi là điều rất bình thường. Nhưng chính vì được xem là người đang trong quá trình đào tạo, Vũ có cơ hội được hướng dẫn, sửa sai và tiến bộ từng ngày.

Trong khi đó, chị Mai Hồng Anh, đi theo diện 18B, lại đối mặt với một áp lực khác: sự kỳ vọng của doanh nghiệp dành cho một người đã đủ điều kiện đảm nhận vị trí chuyên môn. Chị từng chia sẻ rằng điều khó nhất không phải kiến thức nghề mà là tốc độ xử lý công việc, cách phối hợp với đồng nghiệp người Đức và việc phải nhanh chóng thích nghi với văn hóa làm việc đề cao tính chủ động. Hai hành trình khác nhau, nhưng đều đòi hỏi khả năng học hỏi và thích nghi rất lớn.

Góc nhìn về phát triển nghề nghiệp: Không phải ai đi 18B cũng có lợi thế hơn

Một điểm ít được nhắc đến là nhiều học viên du học nghề sau khi tốt nghiệp lại sở hữu lợi thế đáng kể trên thị trường lao động Đức. Họ đã trải qua nhiều năm học tập và thực hành ngay trong doanh nghiệp, quen với quy trình làm việc, văn hóa tổ chức và tiêu chuẩn nghề nghiệp của Đức. Không ít doanh nghiệp lựa chọn giữ lại học viên sau tốt nghiệp vì chính họ là người được đào tạo theo nhu cầu thực tế của đơn vị. Ngược lại, người đi theo diện 18A–18B có thể sở hữu nền tảng chuyên môn tốt nhưng vẫn cần thời gian để thích nghi với cách vận hành của doanh nghiệp Đức nếu chưa từng làm việc trong môi trường này. Điều đó cho thấy lợi thế nghề nghiệp không chỉ đến từ loại visa mà còn đến từ quá trình tích lũy kinh nghiệm và khả năng hòa nhập.

Case thực tế: Cùng sang Đức nhưng trải nghiệm hoàn toàn khác nhau

Tại NDF, hành trình của các học viên phản ánh rất rõ điều này. Chị Mai Hồng Anh theo diện 18B chia sẻ rằng điều khiến chị bất ngờ nhất là sự chuyên nghiệp trong môi trường làm việc. Mọi quy trình đều có tiêu chuẩn rõ ràng, đồng nghiệp tôn trọng thời gian và mỗi cá nhân đều phải tự chịu trách nhiệm với phần việc của mình. Việc chuẩn bị kỹ về ngôn ngữ và tâm lý trước khi sang Đức giúp chị thích nghi nhanh hơn với nhịp làm việc mới. Trong khi đó, Nguyễn Hồng Nhung, theo chương trình du học nghề và làm trong lĩnh vực nhà hàng, kể rằng những tháng đầu tiên là chuỗi ngày vừa học tiếng chuyên ngành, vừa thực hành, vừa làm quen với cách phục vụ khách theo tiêu chuẩn Đức. Có thời điểm Nhung cảm thấy áp lực vì lịch học và lịch làm nối tiếp nhau, nhưng sau một thời gian, kỹ năng giao tiếp và sự tự tin tăng lên rất rõ. Còn với Trần Minh Vũ, nghề Koch không chỉ là học nấu ăn mà còn là học cách làm việc dưới áp lực cao, quản lý thời gian và phối hợp trong một dây chuyền vận hành chuyên nghiệp. Những trải nghiệm đó trở thành nền tảng quan trọng cho sự phát triển lâu dài trong nghề.

Lựa chọn nào phù hợp?

Nếu bạn chưa có tay nghề, muốn được đào tạo bài bản và sẵn sàng đầu tư vài năm để xây dựng nền móng sự nghiệp tại Đức, du học nghề là con đường hợp lý. Nếu bạn đã có nền tảng chuyên môn phù hợp, đáp ứng điều kiện của thị trường lao động và mong muốn tham gia làm việc với vai trò nhân sự có trình độ, 18A–18B có thể là lựa chọn đáng cân nhắc.

Điều quan trọng nhất là đừng chọn vì thấy người khác thành công. Mỗi hồ sơ có xuất phát điểm, năng lực và mục tiêu khác nhau. Loại visa chỉ là công cụ pháp lý; chính sự chuẩn bị về chuyên môn, ngoại ngữ và khả năng thích nghi mới là yếu tố quyết định bạn có thể đi xa đến đâu tại Đức.

TRUNG TÂM TIẾNG ĐỨC NDF

Trụ sở chính: Tầng 1, CT2A, Tòa nhà Housinco, Lương Thế Vinh, Thanh Xuân, Hà Nội
Cơ sở 2: Tầng 2, tòa nhà 285 Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội
Điện thoại: 02462531338 – Hotline: 0947 090 888
Website: www.ndf.vn
FB: https://www.facebook.com/tiengduc/