Trái ngành không đồng nghĩa hồ sơ không phù hợp

Điểm đầu tiên cần tách rõ là bằng học một ngành nhưng làm một ngành khác không tự động khiến 18A, 18B không phù hợp.

Theo quy định hiện nay, với 18A dành cho Fachkraft có trình độ đào tạo nghề và 18B dành cho Fachkraft có trình độ đại học, công việc tại Đức không nhất thiết phải liên quan trực tiếp đến qualification đã có, ngoại trừ những nghề được quản lý có yêu cầu riêng.

Điều này cũng khá sát với những trường hợp NDF được các bạn học viên chia sẻ trong quá trình học tiếng. Không phải ai tìm hiểu 18A, 18B cũng đang tìm một công việc giống hệt ngành ghi trên bằng. Có bạn bằng thuộc nhóm kinh tế, quản trị hoặc một ngành thiên về văn phòng nhưng cơ hội đang tìm hiểu tại Đức lại nằm ở logistics, dịch vụ, nhà hàng hoặc sản xuất.

Nếu chỉ đặt tên bằng cạnh tên lĩnh vực rồi hỏi hai bên có giống nhau hay không thì chưa đủ.

Một người đã học một ngành nhưng sau đó thực tế đi làm ở lĩnh vực khác cũng là tình huống rất bình thường. Khi tìm việc tại Đức, kinh nghiệm và hướng nghề nghiệp hiện tại của họ có thể đã khác khá xa tấm bằng ban đầu.

Vì vậy, trái ngành tự nó không phải điểm quyết định. Câu hỏi cần chuyển sang chính công việc mà doanh nghiệp tại Đức tuyển.

Có bằng là một chuyện công việc tại Đức có đủ điều kiện lại là chuyện khác

Đây là điểm dễ nhầm nhất khi nghe câu “18A, 18B không cần đúng ngành”.

Một người có bằng đại học có thể đáp ứng yêu cầu về trình độ của bản thân. Nhưng điều đó không có nghĩa bất kỳ công việc nào người đó nhận tại Đức cũng tự động phù hợp.

Bản thân vị trí tại Đức còn phải là một qualifizierte Beschäftigung – công việc có trình độ, tức công việc đòi hỏi kiến thức và kỹ năng thường có được thông qua đào tạo nghề có trình độ hoặc đào tạo đại học.

Có những bạn NDF từng trao đổi đã có bằng đại học nhưng công việc đang được giới thiệu lại thiên khá nhiều về đóng gói, sắp xếp, phụ việc hoặc các nhiệm vụ hỗ trợ. Trong tình huống này, điều cần hỏi không còn là “công việc có đúng ngành trên bằng không?”, mà là “bản thân vị trí này có thực sự yêu cầu trình độ chuyên môn hay không?”

Ở chiều ngược lại, có trường hợp ngành trên bằng và lĩnh vực công việc tại Đức không giống nhau, nhưng vị trí doanh nghiệp tuyển lại có yêu cầu chuyên môn cụ thể. Khi đó, chỉ riêng việc “trái ngành” chưa đủ để kết luận công việc không phù hợp.

Hai trường hợp đều có thể được gọi là làm trái ngành nhưng bản chất hoàn toàn khác nhau.

Tấm bằng thể hiện trình độ của người lao động. Nó không tự động biến mọi công việc người đó nhận thành công việc có trình độ.

Quan trọng không phải tên ngành mà là vị trí doanh nghiệp tuyển

Khi nói chuyện với những bạn đang học tiếng và đồng thời tự tìm hiểu 18A, 18B, NDF khá thường xuyên nghe những cách gọi như “đơn nhà hàng”, “đơn nail”, “đơn logistics” hay “đơn sản xuất”.

Đây cũng là cách gọi rất dễ khiến người đi chỉ nhìn vào lĩnh vực mà bỏ qua vị trí cụ thể.

Có bạn nói mình đang tìm hiểu một “đơn nhà hàng”, biết lương, thành phố và thời gian làm việc nhưng khi hỏi Berufsbezeichnung – chức danh công việc trên hợp đồng là gì thì chưa biết rõ. Trong khi “nhà hàng” mới là môi trường làm việc, chưa phải vị trí mà doanh nghiệp tuyển.

Cùng làm trong một nhà hàng nhưng các vị trí có thể có yêu cầu chuyên môn rất khác nhau. Logistics cũng vậy. Một công việc chuyên môn trong lĩnh vực logistics và một công việc chủ yếu đóng gói, phân loại hoặc hỗ trợ kho không thể chỉ vì cùng nằm trong ngành logistics mà coi là một.

Nail cũng không nên được đánh giá chỉ bằng câu hỏi “nail có đi 18B được không?”. Cần biết doanh nghiệp tuyển vị trí gì, vị trí đó yêu cầu trình độ nào và công việc thực tế gồm những gì.

Vì vậy, nếu thông tin mới dừng ở tên đơn + lương + thành phố, người đi thực ra vẫn chưa biết đủ về công việc mình chuẩn bị nhận.

Với nhiều người trái ngành còn là thay đổi cả tính chất công việc

Đây là điều NDF thấy rõ hơn khi nói chuyện với các bạn trong quá trình học tiếng.

Nhiều bạn có bằng tại Việt Nam thuộc những ngành hướng đến môi trường văn phòng. Nhưng công việc các bạn đang tìm hiểu tại Đức lại có thể thuộc nhà hàng, dịch vụ, logistics, sản xuất hoặc những vị trí phải đứng nhiều, làm theo ca và sử dụng thể lực nhiều hơn.

Vì vậy, “trái ngành” đôi khi không chỉ là tên bằng khác tên nghề.

Có bạn trước đây chủ yếu học và làm trong môi trường văn phòng nhưng công việc dự định sang Đức làm lại yêu cầu đứng nhiều giờ hoặc làm theo ca. Ban đầu khi nói về lộ trình, điều được quan tâm nhiều nhất vẫn là bao giờ có thể đi, doanh nghiệp đã nhận chưa, lương bao nhiêu. Nhưng khi trao đổi kỹ hơn về cuộc sống và công việc tại Đức, những câu hỏi rất thực tế mới xuất hiện: công việc có nặng không, một ngày làm những gì, có phải làm ca tối không, tiếng như hiện tại sang đó có giao tiếp được không.

Những câu hỏi này thực ra nên xuất hiện trước khi quyết định, chứ không phải đến sát ngày đi mới bắt đầu nghĩ đến.

Nếu người đi đã hiểu rõ công việc và chủ động chấp nhận chuyển nghề thì đó là một lựa chọn. Nhưng nếu nhận một công việc chủ yếu vì “đang có đơn” trong khi chưa hình dung được mình sẽ phải làm gì mỗi ngày thì rủi ro hoàn toàn khác.

Tiếng yếu ở Việt Nam có thể chưa thấy vấn đề nhưng sang Đức sẽ rất khác

Đây cũng là lý do NDF thường nhắc các bạn học tiếng rằng chứng chỉ và khả năng sử dụng tiếng Đức thực tế không phải lúc nào cũng giống nhau.

Ở Việt Nam, một bạn giao tiếp còn yếu vẫn có thể nhờ giáo viên giải thích, hỏi bạn bè, dùng tiếng Việt để xử lý phần lớn công việc hàng ngày. Vì vậy, đôi khi bản thân người học chưa cảm nhận hết việc tiếng Đức của mình đang thiếu ở đâu.

Nhưng sang Đức thì khác.

Người lao động phải nghe quản lý giao việc, hiểu đồng nghiệp, hỏi lại khi không rõ, xử lý giấy tờ, đọc thư, đi khám, gọi điện đặt lịch và tự giải quyết rất nhiều vấn đề bằng tiếng Đức. Nếu công việc lại hoàn toàn mới thì cùng lúc còn phải học cách làm việc và thích nghi với môi trường mới.

NDF từng gặp những bạn đã có chứng chỉ nhưng khi học hoặc giao tiếp thực tế vẫn rất khó diễn đạt một vấn đề dài, nghe người khác nói nhanh còn yếu hoặc phản xạ chưa đủ để xử lý một tình huống bất ngờ. Những điểm yếu này ở Việt Nam vẫn còn thời gian để cải thiện. Nhưng nếu mang nguyên tình trạng đó sang Đức và bắt đầu ngay một công việc trái ngành, áp lực sẽ lớn hơn rất nhiều.

Đây mới là lý do tiếng Đức cần được nhìn xa hơn mục tiêu “đủ chứng chỉ để đi”.

Có người thân tại Đức là một lợi thế rất khác

Qua những bạn NDF từng dạy và trao đổi, có thể thấy 18A, 18B là một hướng đáng cân nhắc hơn nhiều trong trường hợp người đi đã có vợ/chồng hoặc người thân sinh sống tại Đức.

Không phải vì có người thân thì yêu cầu của 18A, 18B thay đổi. Lợi thế nằm ở cuộc sống sau khi sang.

Một người mới sang Đức sẽ có rất nhiều thứ chưa quen: Anmeldung, bảo hiểm, ngân hàng, giấy tờ, thư từ, giao thông, cách trao đổi với doanh nghiệp và hàng loạt việc nhỏ mà trước đó chưa từng phải tự xử lý. Nếu tiếng còn yếu, mỗi việc đều khó hơn.

Có người thân ở Đức đồng nghĩa ít nhất đã có một người hiểu môi trường để hỏi khi cần, hỗ trợ những thủ tục ban đầu và giúp xử lý những tình huống mà người mới sang chưa đủ tiếng hoặc chưa hiểu hệ thống.

Vì vậy, với những bạn tìm hiểu 18A, 18B để sang làm việc và sống gần vợ/chồng hoặc gia đình đã ở Đức, bài toán thực tế thường thuận lợi hơn đáng kể.

Ngược lại, một người lần đầu ra nước ngoài, không có người thân tại Đức, tiếng giao tiếp còn yếu và đồng thời bắt đầu một công việc hoàn toàn khác với ngành học sẽ phải tự giải quyết rất nhiều thay đổi cùng lúc.

Điều đó không có nghĩa không có người thân thì không nên đi 18A, 18B. Nhưng lúc này câu hỏi cần đặt ra không thể chỉ là “em có đủ điều kiện đi không?”

Phải tính tiếp: sang rồi mình có tự sống được không, có giao tiếp được trong công việc không và nếu công việc không giống kỳ vọng thì mình có đủ khả năng tự xử lý không?

Trước khi ký hợp đồng phải biết chính xác mình sang Đức làm gì

Với một công việc đã khác ngành, càng không nên quyết định chỉ từ tên “đơn” và mức lương.

Khi các bạn mang thông tin công việc ra trao đổi trong quá trình học, có ba phần rất đáng để tự đặt cạnh nhau: trình độ mình đang sử dụng, Berufsbezeichnung – chức danh công việc trên hợp đồng và Tätigkeitsbeschreibung – mô tả nhiệm vụ của vị trí.

Có bạn biết mình được doanh nghiệp nhận nhưng thông tin về công việc vẫn chỉ dừng ở mức “sang đó doanh nghiệp sẽ sắp xếp”. Có bạn gọi công việc bằng tên ngành nhưng chưa đọc kỹ chức danh trên hợp đồng. Cũng có trường hợp chức danh nghe khá chuyên môn nhưng khi hỏi công việc hàng ngày thì phần mô tả lại khác khá xa hình dung ban đầu.

Không phải cứ xuất hiện một trong những tình huống này là có thể kết luận hồ sơ có vấn đề. Nhưng đó là lúc người đi cần hỏi lại cho rõ trước khi ký.

Ngược lại, cũng không nên cứ thấy công việc sử dụng thể lực là mặc định lao động phổ thông. Một nghề thực hành vẫn có thể là công việc yêu cầu đào tạo chuyên môn. Điều cần nhìn vẫn là yêu cầu của vị trí và nhiệm vụ thực tế.

Trước khi quyết định, người đi ít nhất nên trả lời được: doanh nghiệp tuyển mình với chức danh gì, một ngày mình sẽ làm những việc gì, vị trí đó yêu cầu trình độ nào và những gì mình được giới thiệu có thống nhất với hợp đồng hay không.

Nếu đến thời điểm chuẩn bị ký mà những gì biết về công việc vẫn chỉ là “18B không cần đúng ngành”, “doanh nghiệp đã nhận”, “lương ổn” và “đơn này đi được”, thì vẫn còn quá ít.

18A, 18B không bắt buộc công việc phải trùng với ngành đã học trong mọi trường hợp. Trái ngành tự nó không phải vấn đề.

Nhưng từ những gì NDF được nghe và quan sát khi đồng hành cùng các bạn trong quá trình học tiếng, vấn đề thực tế thường nằm xa hơn câu chuyện đúng ngành hay trái ngành: người đi có hiểu công việc mình sắp làm không, tiếng Đức đã đủ để tự xử lý cuộc sống chưa và khi sang một đất nước hoàn toàn mới mình có điểm tựa nào nếu phát sinh vấn đề hay không.

Đặc biệt với những bạn không có người thân tại Đức, tiếng còn yếu và công việc khác xa ngành đã học, những câu hỏi này càng cần được trả lời khi vẫn còn ở Việt Nam.

Bởi visa giúp mình sang được Đức. Còn sống và làm việc được ở Đức lại là câu chuyện bắt đầu sau đó.

Trung tâm tiếng Đức NDF rất vui được đồng hành cùng bạn trên hành trình chinh phục nước Đức!

TRUNG TÂM TIẾNG ĐỨC NDF

Địa chỉ: Tầng 2 Tòa nhà 285 Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội

Điện thoại: 0947 090 888

Văn phòng đại diện tại Đức: Bahnhofstr 37, 65510 Idstein, Deutschland

Điện thoại: 00491794395105

Website: www.ndf.vn 

FB: https://www.facebook.com/tiengduc/