Không giống với thế hệ bố mẹ, ông bà ta trước đây, đối với nhiều người Việt Nam sau khi con tốt nghiệp cấp 3 thì chỉ có một con đường duy nhất là học tiếp đại học hoặc trong nước hoặc ở nước ngoài. Với sự phát triển đa dạng hoá ngành nghề và hình thức đào tạo đã có rất nhiều cái tên mới lạ về con đường mà một học sinh có thể đi sau khi tốt nghiệp cấp 3, ví dụ như “Gap Year”, học nghề kép, học nghê, học đại học và học đại học kép. Đương nhiên khi tốt nghiệp 1 tấm bằng đại học danh giá bậc nhất thế giới tại Đức thì các bạn có quyền đi làm khắp mọi nơi trên thế giới chứ chưa kể Việt Nam. Vậy khi có tốt nghiệp nghề thì sao? Liệu có thể về Việt Nam hoặc làm ở các nước khác trên thế giới không?

Trước tiên chúng ta cùng liệt kê một số khả năng có thể xẩy ra khi các bạn có tốt nghiệp nghề tại Đức:

• Tiếp tục làm việc tại doanh nghiệp đã đào tạo mình: Trong ba năm học nghề, bạn không chỉ học kiến thức chuyên môn mà còn trực tiếp tham gia công việc tại bệnh viện, làm quen với quy trình chăm sóc bệnh nhân, cách phối hợp giữa các bộ phận và những yêu cầu thực tế của nghề điều dưỡng tại Đức. Sau thời gian đó, mong muốn ở lại bệnh viện không đơn thuần là vì đã quen nơi làm việc. Bạn đã có cơ hội hiểu môi trường mình đang làm và xác định đây là nơi muốn tiếp tục phát triển nghề nghiệp. Đây là sự lựa chọn của khá nhiều bạn đặc biệt sau khi tốt nghiệp nghề 1 năm, khi doanh nghiệp của bạn ổn và có ý định tiếp tục học lên cao làm quản lý.
• Tìm công việc mới sau Ausbildung: hiện tượng này diễn ra là vì khá nhiều lý do, vì muốn thay đổi môi trường, tìm kiếm thử thách mới ở công ty lớn hơn sau khi đã có kinh nghiệm và được đánh giá cao, vì tình yêu. Nếu muốn chuyển doanh nghiệp, bạn nên tìm hiểu cơ hội tuyển dụng ngay từ những tháng cuối Ausbildung. CV cần thể hiện rõ công việc và kinh nghiệm đã tích lũy trong thời gian đào tạo. Bên cạnh bằng nghề, bản nhận xét quá trình làm việc (Arbeitszeugnis) từ doanh nghiệp cũ cũng là tài liệu có ích, nhất là khi bạn muốn ứng tuyển vào một nơi chưa từng làm việc trước đó. Khi nhận được đề nghị tuyển dụng, bạn cần xem kỹ điều kiện hợp đồng thay vì chỉ quan tâm đến mức lương.
• Học tiếp lên để có thể đảm nhận những vị trí cao hơn: Phần đa các ngành học nghề đều có cơ hội để học tiếp lên (Weiterbildungsmöglichkeiten). Điều này là rất tốt, vì nếu muốn có thành công dù bạn ở đâu thì có một đào tạo tốt vẫn là điều kiện tiên quyết hàng đầu.
• Chuyển chỗ làm trên một đất nước khác, cụ thể hơn là quay về Việt Nam

Bằng cấp của Đức dù là học đại học hay học nghề thì đều được công nhận trên toàn thế giới. Không giống như học nghề ở Việt Nam, việc học mang tính lý thuyết khá nhiều, thì trong quá trình học nghề ở Đức luôn tồn tại 2 hợp đồng, hợp đồng với trường nghề và hợp đồng với doanh nghiệp. Nếu các bạn làm việc không tốt thì doanh nghiệp sẽ sa thải bạn, đồng nghĩa trường nghề cũng sẽ dừng hợp đồng, và ngược lại khi bạn học không tốt, trường nghề dừng học thì bạn cũng sẽ phải dừng làm tại doanh nghiệp. Với sự song hành chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành như vậy, đương nhiên một học sinh tốt nghiệp nghề sẽ có khả năng thích nghi vượt trội trên thị trường lao động. Bạn có thể làm tại Đức, hoặc những nước nói tiếng Đức ví dụ như ở Áo hoặc Thuỵ Sĩ nếu không muốn học thêm ngoại ngữ khác. Và đương nhiên việc bạn học tại Đức cũng sẽ được công nhận tại Việt Nam, nhưng nhiều phụ huynh sẽ băn khoăn là làm ở đâu? Từ kinh nghiệm thực tế khi tham gia giảng dậy trong lĩnh vực tiếng Đức gần 20 năm, nhìn học sinh không chỉ du học đại học mà còn du học nghề, NDF xin phép được đưa ra một số gợi ý cho bạn nếu sau tốt nghiệp nghề muốn quay về Việt Nam:

• Hiện tại có rất nhiều công ty của Đức có chi nhánh và trụ sở tại Việt Nam hoặc các nước Đông Nam Á gần Việt Nam, bạn có thể tìm hiều và tìm kiếm cơ hội công việc cho mình.
• Việc đào tạo ở Đức đem lại cho chúng ta vô cùng nhiều ý tưởng kinh doanh mới, với ý tưởng này chúng ta có thể dễ dàng có đươc thành công hơn so với những bạn đồng trang lứa nhưng ít trải nghiệm hơn. Ví dụ; dịch vụ điều dưỡng tại nhà, điều dưỡng tại những cơ sở chất lượng cao…
• Tiếp quản lại việc quản lý của gia đình.

Một số bạn vẫn trong trạng thái phân vân về việc làm tiếp ở Đức hay về Việt Nam, thì điều các bạn cần lưu ý nhất đó chính là giấy phép cư trú của mình có hiệu lực đến khi nào?

Dù được doanh nghiệp cũ nhận làm hay đã tìm được nơi làm việc mới, bạn vẫn cần giải quyết thủ tục cư trú sau khi kết thúc Ausbildung. Đây là việc không nên để đến sát ngày bắt đầu hợp đồng lao động mới tìm hiểu.

Trong thời gian học nghề, học viên nước ngoài thường cư trú theo diện đào tạo nghề quy định tại §16a Luật Cư trú Đức (AufenthG). Giấy phép này gắn với mục đích học nghề, vì vậy khi chuyển sang làm việc chính thức, bạn cần kiểm tra điều kiện xin giấy phép cư trú phù hợp với công việc mới.

Nếu đã có hợp đồng lao động, một hướng thường gặp là chuyển sang giấy phép cư trú dành cho lao động có tay nghề theo §18a AufenthG, với điều kiện bằng nghề, công việc và hồ sơ đáp ứng những yêu cầu áp dụng.

Bạn nên liên hệ Sở Ngoại kiều (Ausländerbehörde) nơi cư trú để hỏi về thủ tục, thay vì mặc định có hợp đồng là được bắt đầu đi làm ngay. Hồ sơ thường bao gồm hợp đồng lao động, giấy tờ chứng minh đã hoàn thành Ausbildung, hộ chiếu, giấy phép cư trú hiện tại, bảo hiểm y tế và các tài liệu khác theo yêu cầu của cơ quan xử lý.

Một tình huống có thể gặp là doanh nghiệp đã đồng ý nhận làm nhưng bạn vẫn đang chờ giấy chứng nhận tốt nghiệp. Khi đó, hãy hỏi Ausländerbehörde có thể chuẩn bị hoặc nộp trước những tài liệu nào và giấy tờ nào được phép bổ sung sau. Nếu hồ sơ chuyển giấy phép đang được xử lý, cần kiểm tra cả tình trạng cư trú lẫn quyền bắt đầu công việc mới trong thời gian chờ. Với ngành điều dưỡng và những nghề có yêu cầu hành nghề riêng, người lao động còn phải đáp ứng các điều kiện chuyên môn tương ứng.

Nếu chưa có hợp đồng lao động sau tốt nghiệp, bạn không nhất thiết phải lập tức trở về Việt Nam. Theo §20 AufenthG, người đã hoàn thành chương trình đào tạo nghề đủ điều kiện tại Đức có thể xin giấy phép cư trú tìm việc với thời hạn tối đa 18 tháng, nếu đáp ứng những điều kiện áp dụng, trong đó có khả năng bảo đảm chi phí sinh hoạt.

Tuy nhiên, đây không phải khoảng thời gian tự động được cộng thêm cho tất cả học viên sau Ausbildung. Bạn phải làm thủ tục xin giấy phép cư trú phù hợp. Nếu chưa tìm được việc mà giấy phép hiện tại sắp hết hạn, cần liên hệ Ausländerbehörde để xác định phương án nộp hồ sơ đúng thời hạn, thay vì chỉ tiếp tục chờ phản hồi từ nhà tuyển dụng.

Trong thời gian tìm việc, ngoài chuyện gửi hồ sơ và tham gia phỏng vấn, bạn cũng cần tính đến chi phí thuê nhà, bảo hiểm và sinh hoạt khi chưa có thu nhập ổn định. Thời hạn cư trú tìm việc tối đa 18 tháng có thể tạo thêm cơ hội, nhưng khả năng được cấp phép và quyền làm việc cụ thể vẫn phụ thuộc vào điều kiện pháp luật và giấy phép của từng người.

Có một chi tiết khác dễ bị bỏ qua là ngày kết thúc Ausbildung không phải lúc nào cũng đúng với ngày dự kiến trong hợp đồng đào tạo. Theo §21 Luật Đào tạo nghề Đức (BBiG), nếu học viên thi đỗ kỳ thi cuối khóa trước ngày kết thúc hợp đồng dự kiến, quan hệ đào tạo có thể kết thúc ngay khi kết quả thi được thông báo.

Bởi vậy, trong những tháng cuối Ausbildung, bạn nên kiểm tra thời điểm có kết quả thi, ngày kết thúc hợp đồng đào tạo và ngày hết hạn giấy phép cư trú. Nếu đã có công việc, cần chuẩn bị thủ tục chuyển diện cư trú; nếu chưa có việc, cần tìm hiểu điều kiện cư trú tìm việc trước khi giấy phép hiện tại hết hạn. Những việc này nên được xử lý song song với quá trình tìm việc, để khi hoàn thành Ausbildung, bạn không phải cùng lúc xoay xở cả hợp đồng lao động lẫn hồ sơ cư trú.

Trung tâm tiếng Đức NDF rất vui được đồng hành cùng bạn trên hành trình chinh phục nước Đức!

TRUNG TÂM TIẾNG ĐỨC NDF

Địa chỉ: Tầng 2 Tòa nhà 285 Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội

Điện thoại: 0947 090 888

Văn phòng đại diện tại Đức: Bahnhofstr 37, 65510 Idstein, Deutschland

Điện thoại: 00491794395105

Website: www.ndf.vn 

FB: https://www.facebook.com/tiengduc/